Onderzoekers in Siberië hebben overtuigend bewijs ontdekt van een geavanceerde chirurgische ingreep die ongeveer 2500 jaar geleden werd uitgevoerd bij een vrouw uit de Pazyryk-cultuur. Met behulp van CT-scans ontdekten wetenschappers dat de vrouw, die leefde tijdens de ijzertijd, een kaakreconstructie onderging en werd uitgerust met wat wordt beschouwd als een van de vroegst bekende prothesen. Deze ontdekking demonstreert niet alleen geavanceerde medische kennis in de regio, maar biedt ook inzicht in hoe oude samenlevingen de levens van hun mensen waardeerden.
De Pazyryk-cultuur en hun medische expertise
Het Pazyryk-volk, een nomadische groep verwant aan de Scythen, bloeide op het Ukok-plateau in Zuid-Siberië. Ze staan bekend om hun opmerkelijk bewaarde begrafenissen in permafrost, waaronder de beroemde “Prinses van Ukok” met haar ingewikkelde tatoeages. Deze omstandigheden hebben onderzoekers in staat gesteld om organische resten tot in uitzonderlijk detail te bestuderen, waardoor een niveau van medische vaardigheid aan het licht kwam dat voorheen onbekend was voor dit tijdperk.
In 1994 hebben archeologen een kleine begraafplaats op het Ukok-plateau opgegraven. Eén begrafenis bevatte de stoffelijke resten van een vrouw tussen de 25 en 30 jaar oud, liggend op een houten bed en met een pruik op. Ondanks dat het gedeeltelijk gemummificeerd was, ontbrak het aanvankelijk aan significante artefacten, wat destijds tot beperkt onderzoek leidde.
Het letsel en de chirurgische ingreep
Uit recente CT-scans is gebleken dat de vrouw ernstig hoofdletsel heeft opgelopen, resulterend in de vernietiging van haar rechter kaakgewricht (TMJ). Deze blessure zou haar vermogen om te spreken en te eten ernstig hebben aangetast. Onderzoekers speculeren dat de blessure mogelijk is ontstaan tijdens paardrijden, een veel voorkomende activiteit voor de Pazyryk-bevolking.
Wat deze zaak onderscheidt is de chirurgische ingreep. De kaak van de vrouw werd gereconstrueerd met behulp van geboorde kanalen in de botten, vastgezet met paardenhaar of dierlijke pezen die als een primitieve prothese fungeerden. Volgens dr. Andrey Letyagin, radioloog aan de Siberische afdeling van de Russische Academie van Wetenschappen, is dit het eerste bekende bewijs van een dergelijke procedure in de wetenschappelijke literatuur.
Bewijs van herstel en aanpassing
Uit de scans blijkt dat de vrouw nog maanden, mogelijk jaren, na de operatie leefde. Er groeide nieuw botweefsel rond de prothese, en slijtagepatronen op haar tanden suggereren dat ze de beschadigde kant compenseerde door uitsluitend op haar linkerkant te kauwen. Dit geeft aan dat ze het heeft overleefd en zich heeft aangepast aan haar toestand, wat de effectiviteit van de eeuwenoude chirurgische techniek benadrukt.
Het was al bekend dat de Pazyryk-bevolking basale schedelchirurgie beoefende, zoals blijkt uit trepanatiegaten die in andere mummies zijn gevonden. Ze hadden ook een duidelijk inzicht in de menselijke anatomie, wat duidelijk blijkt uit hun mummificatiepraktijken. De TMJ-operatie is echter een uitzonderlijk voorbeeld van hun geavanceerde medische capaciteiten.
Een gewaardeerd leven, bewaard in de geschiedenis
Ondanks dat bij haar begrafenis geen uitgebreide artefacten aanwezig waren, suggereert de succesvolle chirurgische ingreep dat het leven van de vrouw door haar gemeenschap werd gewaardeerd. Archeoloog Natalia Polosmak benadrukt dat deze ontdekking bevestigt dat de Pazyryk-bevolking in staat was complexe procedures uit te voeren om levens te redden.
Deze studie levert een verdere belangrijke bevestiging dat de Pazyryk-bevolking complexe chirurgische procedures kon uitvoeren om de levens van hun stamgenoten te redden.
Deze zaak vormt een opmerkelijk bewijs van eeuwenoude medische innovatie, en toont aan dat chirurgische procedures en prothetische apparaten duizenden jaren eerder bestonden dan eerder werd aangenomen. De ontdekking daagt traditionele opvattingen over de medische mogelijkheden van nomadische culturen uit en onderstreept de vindingrijkheid van het Pazyryk-volk.
