De snelle uitbreiding van de zeewierbloei wereldwijd duidt op een fundamentele verandering in de ecosystemen van de oceanen, veroorzaakt door klimaatverandering en vervuiling. Wetenschappers waarschuwen dat deze ‘regimeverandering’ het oceaanwater donkerder zou kunnen maken, het zeeleven zou kunnen veranderen en zelfs de afbraak van het klimaat zou kunnen versnellen.
Exponentiële groei van zeewierbloei
Uit onderzoek van de Universiteit van Zuid-Florida blijkt dat de zeewierbloei in de tropische Atlantische Oceaan en de westelijke Stille Oceaan de afgelopen twintig jaar met gemiddeld 13,4% per jaar is toegenomen. De meest dramatische stijgingen vonden plaats na 2008, wat een duidelijke versnelling van deze trend markeert.
Vóór 2008 waren grootschalige macroalgenbloei zeldzaam, voornamelijk beperkt tot de Sargassozee. Nu verschijnen er wereldwijd enorme bloemen, waaronder de Grote Atlantische Sargassumgordel, zichtbaar vanuit de ruimte, die zich uitstrekt van de Golf van Mexico tot de kust van Afrika. Andere belangrijke bloemen zijn waargenomen in de buurt van Nieuw-Zeeland en voor de kust van Florida.
Hoe wetenschappers de verschuiving volgden
Onderzoekers gebruikten kunstmatige intelligentie om tussen 2003 en 2022 meer dan 1,2 miljoen satellietbeelden te analyseren, waarbij ze zweefalgen identificeerden met een diepgaand leermodel. Dit proces leverde het eerste alomvattende mondiale beeld van deze bloemen op.
In het onderzoek werd ook opgemerkt dat hoewel microalgen (fytoplankton) in een langzamer tempo van 1% per jaar toenamen, de groei van macroalgen zoals sargassum bijzonder explosief is geweest, vooral sinds 2010. Dit suggereert dat grotere zeewiersoorten beter zijn aangepast aan de recente opwarmingstrends en nutriëntenvervuiling.
Waarom dit ertoe doet: een regimeverandering in actie
De verschuiving naar een ‘macroalgenrijke oceaan’ is niet alleen een ecologische verandering; het heeft bredere implicaties:
- Lichtblokkering: Dichte zeewiermatten blokkeren zonlicht en verstoren onderwaterecosystemen.
- Koolstofvastlegging: Terwijl het in eerste instantie koolstof absorbeert, kan rottend zeewier dit weer in de atmosfeer vrijgeven.
- Oceaanbiogeochemie: Veranderingen in de algensamenstelling beïnvloeden de nutriëntencycli en de waterchemie.
- Klimaatfeedback: Donkerder water absorbeert meer hitte, wat de klimaatverandering mogelijk verergert.
De onderzoekers benadrukken dat deze veranderingen geen geïsoleerde gebeurtenissen zijn, maar een systemische verschuiving, met omslagpunten die in 2008, 2011 en 2012 zijn geïdentificeerd. Dit geeft aan dat de omstandigheden in de oceanen nu fundamenteel anders zijn, wat de groei van macroalgen bevordert.
De bevindingen, gepubliceerd in Nature Communications, onderstrepen de dringende noodzaak van actie om de klimaatverandering te verzachten en de vervuiling door nutriënten te verminderen. De uitbreiding van de zeewierbloei dient als een duidelijk waarschuwingssignaal dat oceaanecosystemen een dramatische transformatie ondergaan.
