Recente archeologische ontdekkingen in York, Engeland, stellen lang gekoesterde veronderstellingen over Romeinse rouwpraktijken ter discussie. In tegenstelling tot historische gegevens die suggereren dat er niet gerouwd mocht worden om baby’s jonger dan een jaar oud, hebben onderzoekers bewijs gevonden dat zelfs pasgeborenen uitgebreide begrafenissen kregen, voorbehouden aan de Romeinse elite. Deze bevinding benadrukt de discrepantie tussen officiële juridische teksten en de emotionele realiteit van Romeinse families.
Gipsbegrafenissen onthullen onverwacht verdriet
Het onderzoek, uitgevoerd door de Universiteit van York en de York Museums Trust, richt zich op zeldzame ‘gipsbegrafenissen’ waarbij lichamen werden ingekapseld in vloeibaar gips, een gipsachtige substantie die in de loop van de tijd verhardde. Waar voorheen werd gedacht dat deze uitsluitend voor volwassenen bestemd waren, omvatten deze begrafenissen nu ten minste zeven kinderen, van wie er drie jonger waren dan vier maanden.
De praktijk zelf is ongebruikelijk : lichamen werden in sarcofagen (steen of lood) geplaatst en vervolgens overspoeld met vloeibaar gips voordat het stolde. Hierdoor bleven details van kleding behouden, wat duidde op een hoge sociale status.
Tegenstrijdigheden tussen wet en praktijk
Romeinse juridische bronnen gaven aan dat kindersterfte zo vaak voorkwam dat er geen publieke rouw gerechtvaardigd was. Archeoloog Maureen Carroll stelt echter dat deze beperking alleen van toepassing is op publieke uitingen van verdriet, en niet op privégevoelens. “Ze hadden geen invloed op gevoelens als verdriet of het gevoel van verlies dat de overlevende familie privé voelde en uitte”, legt ze uit.
Uitbundige begrafenissen tonen genegenheid
Een treffend voorbeeld is een pasgeboren baby die in 1892 werd begraven met een mantel van paarsgeverfde wol versierd met gouddraad. De stofafdrukken zijn nog steeds zichtbaar en markeren de enige gipsbegrafenis met geverfd textiel. Dit suggereert dat zelfs baby’s met eerbied en kosten werden behandeld.
In een ander geval ging het om een kind van ongeveer vier maanden, begraven tussen twee volwassenen, mogelijk familieleden. Een jong meisje (7–9 jaar oud) werd begraven met sieraden, schoenen en zelfs de botten van een kip, wat duidt op een diepe persoonlijke band. Uit scans blijkt dat ze vóór haar dood mogelijk aan een langdurige ziekte heeft geleden.
Voortdurende analyse streeft naar verder inzicht
Onderzoekers analyseren nu het gipsomhulsel op aromatische stoffen zoals wierook, en testen ook de paarse kleurstof (mogelijk van murex-slakken) en gouddraden. Dit gedetailleerde onderzoek zou meer kunnen onthullen over begrafenisrituelen en de economische middelen die aan deze ceremonies worden besteed.
Deze ontdekkingen tonen aan dat Romeinse juridische teksten, vaak geschreven door oudere mannen, de geleefde ervaringen van gezinnen niet weerspiegelden. Het bewijsmateriaal bevestigt dat zelfs in een samenleving met een hoge kindersterfte kinderen werden gewaardeerd en gerouwd, wat in tegenspraak is met het idee dat de Romeinen de kindersterfte terloops afwezen.
