Archeologen hebben in Noord-Yorkshire, Engeland, twee enorme schatten uit de ijzertijd blootgelegd, die meer dan 950 verbrande metalen artefacten bevatten, waaronder wagenonderdelen, wapens en sierlijke schepen. De bevindingen, gedetailleerd beschreven in een recente studie gepubliceerd in Antiquity, suggereren dat de afzettingen deel uitmaakten van een elite-begrafenis, mogelijk voor een hooggeplaatste leider, mogelijk een koningin, van de Brigantes-stam.
Elite-begrafenisrituelen van de Brigantes
De schatten werden voor het eerst ontdekt in 2021 door een metaaldetector in de buurt van Melsonby. Bij opgravingen zijn twee afzonderlijke caches aan het licht gekomen die opzettelijk zijn verbrand, beschadigd en begraven. De omvang van de afzetting – inclusief ijzeren wielbanden, ketels en ceremoniële speerpunten – wijst op een uitbundige begrafenisceremonie die kenmerkend was voor de elites uit de ijzertijd. Hoewel er geen menselijke resten zijn gevonden, komt de opzettelijke vernietiging en afzetting van waardevolle voorwerpen overeen met bekende prehistorische begrafenispraktijken.
Verbranden was een gebruikelijk ritueel. Veel van de artefacten werden verhit tot temperaturen die hoog genoeg waren om koper en zilver te laten smelten, wat erop wijst dat de brand niet toevallig was, maar deel uitmaakte van de ceremonie. Crematie won aan populariteit onder de Britse elites rond de eerste eeuw voor Christus, de periode waarop deze voorwerpen dateren.
De Brigantes en continentale verbindingen
De Brigantes waren een machtige Keltische stam die de controle had over de nabijgelegen koninklijke plaats Stanwick, een versterkte nederzetting die bij de Romeinen bekend stond als een oppidum. De ontdekkingslocatie ligt op slechts een paar honderd meter van dit machtscentrum. Uit de inhoud van de schatten, inclusief versieringen met koraal geïmporteerd uit de Middellandse Zee, blijkt dat de Brigantes verbindingen onderhielden met continentaal Europa.
Een bijzonder belangrijke vondst was de aanwezigheid van U-vormige ijzeren beugels – voorheen onbekend in de Britse archeologie, maar gebruikelijk in Europa. Onderzoekers hebben deze geïdentificeerd als onderdelen van vierwielige karren, wat aangeeft dat de Brigantes deze voertuigen naast traditionele tweewielige strijdwagens gebruikten. Dit bevestigt verder het contact van de stam met andere Keltische groepen.
Mogelijke link met koningin Cartimandua
Hoewel de exacte identiteit van de persoon die door deze afzettingen wordt geëerd onbekend blijft, suggereert de datering van de artefacten (eerste eeuw voor Christus) dat ze dateren van vóór de Romeinse verovering. De onderzoekers speculeren dat de begrafenis voor een voorouder van Cartimandua zou kunnen zijn geweest, een koningin die na 69 n.
Keltisch verzet door kunst?
Archeoloog Melanie Giles, die in Wales een hedendaagse wagenbegrafenis opgraaft, merkt stilistische overeenkomsten op tussen de Melsonby-schatten en andere Keltische artefacten. Ze stelt dat de overdreven Keltische motieven op deze voorwerpen een vorm van verzet tegen de Romeinse expansie zouden kunnen zijn. De over-the-top weergave van Keltische kunst zou een manier kunnen zijn geweest om identiteit en verzet te laten gelden in het licht van de toenemende Romeinse invloed.
De Melsonby-schatten vertegenwoordigen een van de grootste vondsten uit de ijzertijd in Groot-Brittannië. Hoewel de precieze omstandigheden rond de begrafenis misschien een mysterie blijven, duidt het bewijsmateriaal sterk op een doelbewuste en uitgebreide ceremonie voor een machtige leider, wat ons begrip van de begrafenispraktijken van de elite in Groot-Brittannië in de ijzertijd versterkt.
