Een groeiend aantal onderzoeken brengt het feit dat je een ‘nachtbraker’ bent – iemand die van nature laat opblijft en laat wakker wordt – in verband met een verhoogd risico op hartziekten. Een recent grootschalig onderzoek van de UK Biobank, waarbij ruim 322.000 volwassenen bijna 14 jaar lang werden gevolgd, bevestigt deze trend: personen met een sterke voorkeur voor avondslaapschema’s hebben een aanzienlijk grotere kans op cardiovasculaire problemen.
De bevindingen van het onderzoek: een duidelijke correlatie
Onderzoekers categoriseerden de deelnemers op chronotype (ochtend, tussendoor of avond) en beoordeelden hun hartgezondheid met behulp van de ‘Life’s Essential 8’-score van de American Heart Association, een maatstaf voor het cardiovasculaire welzijn. De resultaten waren grimmig. ‘Definitieve avond’-types hadden 79% meer kans op slechte algehele hartgezondheidsscores en hadden een 16% hoger risico op een hartaanval of beroerte vergeleken met halfslapers. Omgekeerd hadden degenen die van nature vroeg wakker worden (“definitieve ochtendtypes”) een iets betere cardiovasculaire gezondheid.
Levensstijl versus biologie: wat veroorzaakt het risico?
De vraag is niet of er een link is, maar waarom. Uit de gegevens van de UK Biobank blijkt dat leefstijlfactoren een grote rol spelen. Nachtbrakers in het onderzoek vertoonden een 54% hogere blootstelling aan nicotine, 42% slechtere slaapkwaliteit, 19% lagere fysieke activiteit en 8% slechtere voeding vergeleken met halfslapers. Wanneer rekening wordt gehouden met dit gedrag, lijkt ongeveer 75% van het verhoogde risico onder nachtbrakers toe te schrijven aan aanpasbare gewoonten, en niet zozeer aan hun chronotype zelf.
Roken draagt hier het meest aan bij (34%), gevolgd door slechte slaap (14%), hoge bloedsuikerspiegel (12%), voeding en lichaamsgewicht (elk 11%). Dit benadrukt dat, hoewel een nachtbraker niet direct een hartziekte veroorzaakt, het vaak geassocieerd wordt met gedrag dat dat wel doet.
De rol van circadiane ritmes en genetica
Het verband tussen chronotype en gezondheid is niet louter gedragsmatig. Nachtbrakers hebben genetisch bepaalde vertraagde circadiane ritmes, wat betekent dat hun interne biologische klok later wordt verschoven. Dit kan leiden tot:
- Vertraagde afgifte van melatonine: Veroorzaakt een later begin van de slaap.
- Vertraagde afgifte van cortisol: Beïnvloedt de waakzaamheid en stressreactie.
- Verhoogde ontstekingen en oxidatieve stress: Draagt bij aan schade aan bloedvaten.
- Verstoorde stofwisselingsprocessen: Leidt tot verhoogde bloedsuikerspiegel, cholesterol en insulineresistentie.
Honderden genetische varianten zijn gekoppeld aan het chronotype, waarvan er vele de 24-uursklok van het lichaam reguleren. Dit is niet alleen een kwestie van voorkeur; het is gecodeerd in de biologie van mensen.
Geslachtsverschillen en toekomstig onderzoek
Interessant genoeg onthulde het onderzoek dat het verband tussen nachtbrakers en een slechtere hartgezondheid sterker kan zijn bij vrouwen dan bij mannen. Vrouwelijke nachtbrakers hadden 96% meer kans op slechte cardiovasculaire gezondheidsscores vergeleken met halfslapers, terwijl mannelijke nachtbrakers 67% meer kans hadden. Onderzoekers suggereren dat deze discrepantie verder onderzoek rechtvaardigt, waarbij mogelijk sociale druk, hormonale verschillen of biologische factoren betrokken zijn.
De studie benadrukt de behoefte aan meer onderzoek dat oorzaak-en-gevolgrelaties vaststelt, mogelijk via genetische studies en interventieproeven.
Conclusie
De bevindingen onderstrepen dat hoewel een nachtbraker geen doodvonnis voor je hart is, het wel een duidelijk signaal is om prioriteit te geven aan gezonde gewoonten. Het verbeteren van slaaproutines, regelmatig sporten, een uitgebalanceerd dieet volgen en roken vermijden zijn cruciale stappen in de richting van het verminderen van het cardiovasculaire risico. Voor degenen die genetisch vatbaar zijn voor laat slapen, is proactief levensstijlbeheer bijzonder essentieel.
