Het abrupt stopzetten van de geo-engineering op zonne-energie zou een ‘beëindigingsschok’ van snel stijgende temperaturen kunnen teweegbrengen, waardoor de schade aan het klimaat nog ernstiger ernstiger zou worden dan wanneer de mensheid door zou gaan met de onverminderde opwarming van de aarde. Deze contra-intuïtieve bevinding onderstreept de groeiende risico’s van het vertrouwen op geo-engineering als snelle oplossing voor de klimaatcrisis.
De toenemende belangstelling voor geo-engineering op zonne-energie
Nu de uitstoot van broeikasgassen toeneemt, wint het idee om de planeet tijdelijk af te koelen via modificatie van zonnestraling (SRM) aan populariteit. Eén voorgestelde methode bestaat uit het injecteren van aërosolen in de stratosfeer om zonlicht te blokkeren – een tactiek die de opwarming tientallen jaren zou kunnen maskeren. Deze aanpak is echter geen eenmalige oplossing. Het zou eeuwenlang continu functioneren vereisen. Als de gemaskeerde opwarming voortijdig wordt gestopt, zal deze zich in een versneld tempo herstellen, waardoor ecosystemen en samenlevingen weinig tijd krijgen om zich aan te passen.
De economische analyse van klimaatrisico’s
Onderzoekers van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico modelleerden de economische gevolgen van klimaatinactiviteit versus SRM. Hun analyse suggereert dat ongecontroleerde emissies zouden kunnen leiden tot een gemiddelde opwarming van 4,5°C in 2100, wat een schade zou veroorzaken van ongeveer 868 miljard dollar. Een goed beheerd aerosolinjectieprogramma in de stratosfeer zou deze verliezen theoretisch kunnen halveren door de opwarming dichter bij 2,8°C te houden. Maar… als dat programma in 2030 plotseling zou worden beëindigd, zou een stijging van de temperatuur met slechts 0,6°C over een periode van acht jaar de schade meer dan $1 biljoen kunnen opleveren. De belangrijkste conclusie: een plotselinge stop zou erger zijn dan helemaal niets doen.
De bestuursparadox
De levensvatbaarheid van SRM hangt af van extreem lage uitvalpercentages. Om een beëindigingsschok te voorkomen, zou de aërosolinjectie moeten worden voortgezet met een jaarlijkse onderbrekingskans van slechts enkele tienden van een procent. Of, als beëindiging onvermijdelijk zou zijn, zou dit een gefaseerde terugtrekking over een periode van meer dan 15 jaar vereisen. Het probleem is dat het handhaven van een dergelijke stabiliteit ongekende internationale samenwerking vereist – samenwerking die actief wordt ondermijnd door grote spelers als de VS. De paradox is dat als de mondiale emissies onder controle zouden zijn, de behoefte aan SRM zou afnemen.
Betrokkenheid van de particuliere sector en toekomstige trends
Ondanks de risico’s experimenteren particuliere bedrijven al met SRM. Startups als Make Sunsets hebben zwaveldioxide in de stratosfeer geloosd, terwijl Stardust bij overheden heeft gelobbyd voor financiering. Uit een recent onderzoek blijkt dat tweederde van de wetenschappers deze eeuw een grootschalige toepassing van SRM verwacht. Het succesvol afkoelen van de aarde met 1°C zou een aanhoudende, gecoördineerde inspanning vergen waarbij minstens 100 vliegtuigen jaarlijks miljoenen tonnen aërosolen verspreiden.
Uiteindelijk suggereert de studie dat onderzoek naar geo-engineering op zonne-energie niet noodzakelijkerwijs een hellend vlak is voor implementatie, maar het benadrukt wel de extreme uitdagingen op bestuurlijk gebied die daarmee gepaard gaan. De behoefte aan vrijwel perfecte betrouwbaarheid onderstreept het feit dat de meest effectieve oplossing het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen blijft.
