Een groot deel van de Groenlandse ijskap verdween ongeveer 7.000 jaar geleden volledig, tijdens een periode van opwarming die vergelijkbaar is met wat klimaatmodellen voor deze eeuw voorspellen. Deze ontdekking, gedetailleerd beschreven in een nieuw onderzoek van Nature, benadrukt de fragiliteit van de ijskap en het potentieel voor een versnelde stijging van de zeespiegel.
De verdwijning van Prudhoe Dome
De Prudhoe Dome, nu een 500 meter dikke ijskap die 2.500 vierkante kilometer beslaat in het noordwesten van Groenland, is in het verleden minstens één keer volledig gesmolten. Wetenschappers boorden door het ijs om sedimentlagen te analyseren, waaruit bleek dat de grond eronder ongeveer 7.100 jaar geleden voor het laatst aan zonlicht werd blootgesteld. Dit betekent dat de hele koepel is gesmolten en vervolgens in de loop van de tijd is hervormd.
De belangrijkste afhaalmaaltijd? Dit was geen overblijfsel van de vorige ijstijd. De ijskap smolt en herbouwde zichzelf, wat wijst op een gevoeligheid voor temperaturen die tegen het einde van de eeuw binnen handbereik liggen.
Wat het verleden ons vertelt over de toekomst
De temperaturen tijdens het Vroeg- en Midden-Holoceen waren 3-6°C warmer dan vandaag. Klimaatmodellen, zoals CMIP6, voorspellen een soortgelijke opwarming tegen 2100. De onderzoekers benadrukken dat dit niveau van opwarming tot aanzienlijk ijsverlies op Groenland zou kunnen leiden, dat momenteel het meest bijdraagt aan de mondiale zeespiegelstijging. Als de hele ijskap zou smelten, zou het gemiddelde zeeniveau met 7,3 meter (24 voet) stijgen.
“Het vroege Holoceen is een tijd die bekend staat om zijn klimaatstabiliteit… Dus als de natuurlijke, milde klimaatverandering uit die tijd Prudhoe Dome heeft doen smelten en het gebied mogelijk duizenden jaren lang heeft teruggetrokken, kan het slechts een kwestie van tijd zijn voordat het zich weer begint los te maken van de huidige, door de mens veroorzaakte klimaatverandering.” – Jason Briner, geoloog en paleoklimatoloog aan de Universiteit van Buffalo
Waarom dit belangrijk is
Het Holoceen (de afgelopen 11.700 jaar) was niet alleen een stabiel tijdperk voor de vroege menselijke beschaving; het laat ook zien hoe gevoelig ijskappen kunnen zijn voor relatief kleine temperatuurstijgingen. Het feit dat een groot deel van Groenland smolt onder omstandigheden die vergelijkbaar zijn met de omstandigheden die voor de komende decennia zijn voorspeld, onderstreept de “urgentie om de toekomstige opwarming te beperken**.
Meer gegevens van andere ijskernen op Groenland zouden de omvang van de ijsterugtrekking in het verleden in kaart kunnen brengen, waardoor een duidelijker beeld ontstaat van hoe de ijskap zou kunnen reageren op aanhoudende opwarming. De studie benadrukt de noodzaak van zowel modellering als observatiegegevens uit de echte wereld om voorspellingen over de toekomstige zeespiegelstijging te verfijnen.
De implicaties zijn duidelijk: klimaatverschuivingen uit het verleden hebben het ijs van Groenland een nieuwe vorm gegeven, en soortgelijke veranderingen zijn nu mogelijk binnen ons leven. De stabiliteit van de ijskap hangt af van hoe snel en drastisch de temperaturen blijven stijgen.
