Archeolodzy odkryli w North Yorkshire w Anglii dwa ogromne skarby z epoki żelaza, zawierające ponad 950 spalonych metalowych artefaktów, w tym części rydwanów, broń i ozdobne naczynia. Wyniki, szczegółowo opisane w niedawnym badaniu opublikowanym w czasopiśmie Antiquity, sugerują, że pochówki te stanowiły część elitarnego pogrzebu, być może wysokiego rangą przywódcy, być może królowej, plemienia Brigante.
Elitarne obrzędy pogrzebowe Brygantów
Skarb został po raz pierwszy odkryty w 2021 roku przez wykrywacza metali w pobliżu Melsonby. Wykopaliska odsłoniły dwie oddzielne skrytki, które zostały celowo spalone, uszkodzone i zakopane. Skala pochówku – obejmująca żelazne koła, kotły i ceremonialne groty włóczni – wskazuje na wystawną ceremonię pogrzebową typową dla elity epoki żelaza. Chociaż nie odnaleziono żadnych szczątków ludzkich, celowe niszczenie i zakopywanie cennych przedmiotów jest zgodne ze znanymi prehistorycznymi zwyczajami pochówku.
Palenie było powszechnym rytuałem. Wiele artefaktów podgrzano do temperatur wystarczających do stopienia miedzi i srebra, co wskazuje, że pożar nie był przypadkowy, ale stanowił część ceremonii. Kremacja zyskiwała na popularności wśród elity brytyjskiej około I wieku p.n.e., czyli okresu, w którym powstawały te przedmioty.
Brigantes i połączenia kontynentalne
Bryganci byli potężnym plemieniem celtyckim, które kontrolowało pobliską osadę królewską Stanwyck, ufortyfikowaną osadę znaną Rzymianom jako oppidum. Miejsce znaleziska znajduje się zaledwie kilkaset metrów od tego centrum mocy. Zawartość skarbów, w tym biżuteria zawierająca korale importowane z Morza Śródziemnego, wskazuje, że Brigantes utrzymywali powiązania z Europą kontynentalną.
Szczególnie ważnym odkryciem była obecność żelaznych wsporników w kształcie litery U, nieznanych wcześniej archeologii brytyjskiej, ale powszechnych w Europie. Naukowcy zidentyfikowali je jako części czterokołowych wozów, co wskazuje, że Bryganci używali tych pojazdów wraz z tradycyjnymi dwukołowymi rydwanami. To dodatkowo potwierdza kontakty plemienia z innymi grupami celtyckimi.
Możliwe połączenie z królową Cartimanduą
Chociaż dokładna tożsamość osoby, której pochówek oznaczał te pochówki, pozostaje nieznana, datowanie artefaktów (I w. p.n.e.) sugeruje, że pochodzą one sprzed podboju rzymskiego. Badacze spekulują, że pogrzeb mógł dotyczyć przodka Cartimandui, królowej, która rządziła Brigantes jako rzymska klientka po 69 r. n.e. Bryganci przekazywali władzę królewską poprzez linię żeńską, co sugeruje, że wcześniejsze królowe również były chowane z podobnymi ceremoniami.
Celtycki opór poprzez sztukę?
Archeolog Melanie Giles, prowadząca prace wykopaliskowe w Walii, odkopując nowoczesny rydwan, zauważa podobieństwa stylistyczne między skarbem Melsonby’ego a innymi celtyckimi artefaktami. Sugeruje ona, że odnalezione na tych przedmiotach przesadne motywy celtyckie mogą być formą oporu wobec rzymskiej ekspansji. Nadmierny pokaz sztuki celtyckiej mógł być sposobem na potwierdzenie tożsamości i sprzeciw wobec rosnących wpływów rzymskich.
Skarb Melsonby’ego stanowi jedno z największych znalezisk z epoki żelaza w Wielkiej Brytanii. Chociaż dokładne okoliczności pogrzebu mogą pozostać tajemnicą, dowody zdecydowanie wskazują na celową i wyszukaną ceremonię na cześć potężnego przywódcy, co wzmacnia naszą wiedzę na temat elitarnych praktyk pochówku w Wielkiej Brytanii z epoki żelaza.
