Koncepcja „robota” od dawna służy ludzkości jako lustro. W science fiction te mechaniczne stworzenia rzadko są po prostu maszynami; są naczyniami naszych najgłębszych lęków i najwyższych aspiracji. Niezależnie od tego, czy są to empatyczni kosmici, przerażające maszyny do zabijania czy lojalni towarzysze, roboty pozwalają autorom zgłębiać złożone tematy własności, tożsamości i moralności.
Podczas gdy prawdziwe obawy związane ze sztuczną inteligencją skupiają się na dezinformacji i autonomicznych dronach bojowych, literatura ma tendencję do personalizowania tych zagrożeń – lub sojuszników – poprzez nadawanie im twarzy, ciał i odrębnych osobowości. В этом месяце два новых романа, * «Ода полусломанным» Сюзанны Палмер и * «Светящиеся» Сильвии Парк, исследуют роль роботов в обществе через совершенно разные призмы.
Pstrokata ekipa poszukująca prawdy: „Oda do na wpół złamanego”
Ode to the Half-Broken Suzanne Palmer oferuje bardziej optymistyczne, pełne przygód podejście do tego gatunku. Fabuła opowiada o starzejącym się robocie, który wychodzi z długotrwałej izolacji po tym, jak tajemniczy wróg kradnie mu jedną nogę. To, co zaczyna się jako osobista próba odzyskania utraconej kończyny, przeradza się w znacznie większą misję.
Do głównego bohatera dołącza pstrokata kompania, w skład której wchodzą:
– Stworzenie, pół pies, pół robot.
– Człowiek-mechanik.
– Wyemancypowany dron powietrzny.
Akcja rozgrywa się w przyszłości, w której roboty z sukcesem odzyskały wolność i są ogólnie traktowane z szacunkiem. Książka ma zaskakująco wesoły i komiczny ton. Pomimo mrocznej fabuły, której akcja rozgrywa się w postapokaliptycznym świecie, narracja pozostaje lekka – na przykład fabuła dotyczy mówiącego pociągu – dzięki czemu książka jest przystępna i atrakcyjna, także dla młodszych odbiorców. Duchem bliski jest takim dziełom jak “Service Model” Adriana Czajkowskiego.
Ciemna strona symulacji: „Świetlista”
W przeciwieństwie do jej poprzedniej książki, debiutancka powieść Sylvii Park, Świecące, przedstawia znacznie mroczniejszą i bardziej niepokojącą wizję robotycznej przyszłości. Akcja rozgrywa się dwadzieścia lat po zjednoczeniu Korei; powieść opisuje świat, w którym roboty są wszechobecne i prawie nie do odróżnienia od ludzi.
W świecie Parku roboty zajmują niezręczne nisze społeczne:
– Służą jako pomoce domowe lub prostytutki.
– Kupuje się je, aby zastąpić martwe dzieci.
– Często są narażeni na przemoc i nadużycia systemowe.
Fabuła opowiada o bracie i siostrze, June i Morganie, których życie zostaje zniszczone przez traumę związaną z utratą robota, który kiedyś był dla nich jak brat. June pracuje w dziale „przestępstw przeciwko robotom”, skupiając się głównie na kradzieży tych maszyn, podczas gdy Morgan próbuje „sfabrykować” w swoim dziele człowieczeństwo – lokaja o imieniu Steven – izolując go od reszty świata.
Pomimo ciężkiego tonu praca Parka z bohaterami jest wyjątkowa. Roboty w „Świecących” są przedstawiane jako złożone, niebezpieczne i głęboko empatyczne istoty, rodzące niewygodne pytania dotyczące tego, jak traktujemy tych, których stworzyliśmy, aby nam służyli.
Poza stronami: zalecane przeglądanie
Dla czytelników, którzy chcą zobaczyć podobne motywy na ekranie, złotym standardem pozostaje remake Battlestar Galactica z 2003 roku. W serialu występują „Cyloni” – humanoidalne roboty, które są jednymi z najbardziej przekonujących ucieleśnień sztucznego życia w historii telewizji. Spektakl po mistrzowsku wykorzystuje niejednoznaczność ich tożsamości do budowania napięcia, zmuszając widza do zakwestionowania granicy między człowiekiem a maszyną.
Wniosek
Niezależnie od tego, czy chodzi o beztroskie przygody bandy szmat, czy o tragiczne hierarchie społeczne niedalekiej przyszłości, prace te przypominają nam, że science fiction wykorzystuje roboty nie tylko do przewidywania technologii, ale także do odkrywania istoty człowieczeństwa.
