Het heeft nu een nieuwe naam. De chemische stof die ooit simpelweg bekend stond als dioxine draagt een zwaardere last in het publieke bewustzijn: Seveso-gif.
Het incident vond plaats op 10 juli 1976. Het begon met een explosie in de chemische fabriek van ICMESA in Seveso, een klein stadje buiten Milaan in Noord-Italië. Er kwam een enorme wolk TCDD, een zeer giftige vorm van dioxine, in de lucht vrij. De giftige pluim hing dagenlang boven de stad en haar ongeveer 8.000 inwoners.
De vertraging in de reactie was catastrofaal. Tien dagen gingen voorbij voordat de leiding van het bedrijf het publiek eindelijk informeerde over de gevaren van het gas. Tegen de tijd dat beschermende maatregelen werden genomen, was het al te laat.
Ruim 200 mensen belandden in ziekenhuizen met chemische brandwonden en acute vergiftigingsverschijnselen. Een gebied van ruim 320 hectare, waar ongeveer 5.000 mensen woonden, raakte besmet. Dieren stierven op de vergiftigde weilanden. De regio kreeg de status van rampenwaarschuwing. Een gebied van 115 hectare direct rondom de chemische fabriek werd aangewezen als verboden gebied, maar de ramp was nog lang niet voorbij.
Seveso-gif blijft een grimmige herinnering aan de menselijke en ecologische gevolgen van industriële nalatigheid op de lange termijn.
De slachtoffers van de blootstelling aan dioxine kregen te maken met permanente orgaanschade. Bij ongeboren kinderen werden ernstige misvormingen voorspeld, waardoor veel zwangere vrouwen een abortus wilden plegen. Door de bodemverontreiniging moesten veel agrarische bedrijven hun deuren sluiten. Lange tijd waren akkerbouw en veehouderij in dit deel van de regio onmogelijk. Duizenden dieren moesten worden geruimd en hun karkassen werden verbrand. De financiële schade werd geschat op ruim 120 miljoen Duitse mark.
Deze gebeurtenis heeft meer gedaan dan alleen een lokale economie verwoesten. Het dwong de Europese Unie om de industriële veiligheid in een geheel nieuw licht te bekijken. Als reactie daarop werd de Seveso-richtlijn opgesteld, waarin strikte regels werden vastgelegd voor grote industriële ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen betrokken zijn. Het zette de norm voor de manier waarop gevaarlijke materialen vandaag de dag in heel Europa worden beheerd.
De stad zelf heeft het vroegere ritme nooit helemaal teruggevonden. Terwijl de fysieke littekens werden opgeruimd, duurden de psychologische en sociale trillingen tientallen jaren. Moeders maakten zich zorgen over de gezondheid van hun kinderen. Boeren zagen hun land braak liggen en konden de grond niet vertrouwen. De naam Seveso werd synoniem met bedrijfsgeheim en de plotselinge kwetsbaarheid van de openbare veiligheid.
Wij praten er nog steeds over. Niet omdat we bij het verleden willen stilstaan, maar omdat de mechanismen die het blootlegde nog steeds in verschillende vormen bestaan. De vraag blijft: houden we de onzichtbare bedreigingen in onze eigen achtertuin werkelijk in de gaten?
