Waarom halfgeleiders moderne elektronica aandrijven

23

Ze zitten in het midden. Niet echt een geleider zoals koper, niet echt een isolator zoals rubber. Deze ‘tussenruimte’ maakt van halfgeleidermaterialen de ruggengraat van elk apparaat dat we vandaag de dag aanraken.

Zonder deze kristallijne vaste stoffen zouden we geen smartphones op zak hebben, geen servers waarop internet draait en geen elektrische auto’s op de weg. Diodes, transistors en geïntegreerde schakelingen zijn er allemaal op gebaseerd. Ze zijn klein. Ze zijn betrouwbaar. En het allerbelangrijkste: je verspilt niet veel energie.

Geleidbaarheidsopening

Materialen worden meestal onderverdeeld in drie categorieën.

Isolatoren blokkeren elektriciteit. Denk aan gesmolten silica of glas. Hun geleidbaarheid is ongelooflijk laag, doorgaans tussen $10^{-18} en $10^{-10} Siemens per centimeter. Geleiders zoals aluminium laten de stroom ongehinderd stromen. Hun geleidbaarheid is hoog, doorgaans $10^4$ tot $10^6$ Siemens per centimeter.

Halfgeleiders leven in een chaotische toestand tussen hen.

De geleidbaarheid van een halfgeleider staat niet vast. Het verandert.

Deze variabiliteit is een functie, geen bug. Temperatuur. Licht. Magnetische velden. Zelfs de kleinste onzuiverheden kunnen de elektrische geleidbaarheid van een halfgeleider radicaal veranderen.

Neem silicium. Het is het meest voorkomende halfgeleidermateriaal. Zuiver silicium is niet bijzonder geleidend. Maar als je slechts een handvol booratomen toevoegt – ongeveer 10 booratomen per miljoen siliciumatomen – verandert het spel volledig.

Deze kleine toevoeging, ook wel doping genoemd, verhoogt de elektrische geleidbaarheid duizendvoudig.

Waarom is dit belangrijk? Omdat het ingenieurs in staat stelt componenten te creëren met nauwkeurige, regelbare belastbaarheidseigenschappen. Je kunt transistors bouwen die als schakelaars of versterkers fungeren. U kunt optische sensoren maken die licht detecteren. Je kunt vastestoflasers maken die nauwkeurige stralen uitzenden.

Deze afzonderlijke componenten zijn nuttig. Maar hun echte kracht ligt in de integratie. Ze kunnen stevig worden verpakt in micro-elektronische circuits. Deze integratie maakt modern computergebruik mogelijk. We hebben het over complexe systemen die op een chip passen die niet groter is dan een vingernagel.

Deze schaalbaarheid stimuleert de consumenten- en industriële markten. Halfgeleiders zijn sleutelelementen van signaalverwerking tot besturingssystemen. Ze zijn overal. En dat zullen ze de komende tijd ook blijven.

Het verhaal van halfgeleiders begint met atomen. Aan het begin van de 19e eeuw begonnen onderzoekers de materialen tussen geleiders en isolatoren te bestuderen. De eenvoudigste zijn elementair. Ze bestaan ​​uit slechts één type atoom. Silicium (Si), germanium (Ge) en tin (Sn) behoren tot groep IV van het periodiek systeem der elementen. Selenium (Se) en tellurium (Te) staan ​​in de zesde kolom.

Maar de echte complexiteit komt van verbindingen. Het zijn mengsels van twee of meer elementen. Galliumarsenide (GaAs) is een binaire III-V-verbinding. Het combineert gallium uit kolom III met arseen uit kolom V. Je kunt het nog complexer maken. Ternaire verbindingen bevatten drie elementen. Kwik-indiumtelluride (HgIn2Te4) is een voorbeeld van II-III-VI. In sommige gevallen kunnen ze uit slechts twee kolommen komen. Aluminiumgalliumarsenide (AlGaAs) is een ternaire legering van III-V-groepen. Aluminium en gallium bevinden zich beide in de derde kolom. De verhouding is afhankelijk van de samenstelling. Als het subscript x 1 is, is het puur aluminium. 0 betekent puur gallium.

Zuiver silicium is nog steeds de koning onder de geïntegreerde schakelingen. In termen van luminescentie zijn III-V binaire en ternaire verbindingen echter dominant.

De verschuiving van germanium naar silicium

Vóór 1947 waren halfgeleiders eenvoudig. Het waren apparaten met twee terminals. Gebruik als gelijkrichter. Of als fotodiodes. Toen kwam de bipolaire transistor. Dit verandert alles.

Begin jaren vijftig was germanium het materiaal bij uitstek. Het werkte. Maar er zat een fout in. Apparaten gemaakt van germanium hebben te veel lekstroom. Zelfs bij gematigde temperaturen is lekkage in veel toepassingen onaanvaardbaar.

Silicium verscheen begin jaren zestig op het toneel. Het verving snel germanium. De redenen waren praktisch. Ten eerste hebben siliciumapparaten veel lagere lekstromen. Ten tweede wordt siliciumdioxide (SiO2) gemakkelijk gevormd op het siliciumoppervlak. Vormt hoogwaardige isolatie. Dit maakt de productie eenvoudiger.

Tegenwoordig is siliciumtechnologie overal aanwezig. Siliciumapparaten zijn goed voor meer dan 95 procent van alle halfgeleiderproducten wereldwijd.

Lichtpuntjes van samengestelde halfgeleiders

Silicium is veelzijdig. Het is echter niet geschikt voor alle banen. Veel samengestelde halfgeleiders hebben elektrische en optische eigenschappen waar silicium niet aan kan tippen. Galliumarsenide is het meest prominente voorbeeld. Het is beter in het omgaan met licht en bepaalde radiofrequenties.

Dit is de reden waarom de belangrijkste computerprocessors GaAs niet vinden. Je vindt het op het gebied van opto-elektronica. Gevonden in RF-toepassingen. In deze nichemarkten worden de beperkingen van silicium duidelijk.

材料选择如何定义设备性能

它决定了设备实际可以做什么。 如果您需要处理数据,硅就是答案。 如果您需要发光或传输高频信号,您就会寻找其他地方。

一种材料主导体积。 原子的物理性质决定了应用。

Hoe atomen een siliciumbasis vormen

Halfgeleiders zijn gebaseerd op enkele kristallen. Atomen rangschikken zichzelf in een strak driedimensionaal netwerk. In puur silicium is deze structuur vrijwel onberispelijk.

Bekijk een vereenvoudigd 2D-gedeelte van dit kristal. Elk siliciumatoom is omgeven door vier buren. Het heeft vier buitenste elektronen. Het deelt ze. Elk gedeeld paar vormt een covalente binding. De aantrekkingskracht tussen elektronen en kernen houdt het rooster bij elkaar.

Geïsoleerde atomen gedragen zich anders. Ze hebben afzonderlijke energieniveaus. Als je veel atomen samenvoegt in een kristal, spreiden die niveaus zich uit. Het worden energiebanden.

Bandgap-barrière

Temperatuur is belangrijk. Bij het absolute nulpunt, zonder thermische oscillatie, vullen elektronen bepaalde banden volledig. De meest gevulde band is de valentieband. Hierboven bevindt zich de geleidingsband.

Er is een kloof tussen hen. Een verboden zone. Elektronen kunnen hier niet bestaan. Isolatoren hebben een enorme opening. Halfgeleiders hebben een kleinere. Deze bandgap bepaalt het gedrag van het materiaal.

De meest bruikbare halfgeleiders liggen tussen 0,25 en 2,5 elektronvolt. Silicium is 1,12 eV. Galliumarsenide is 1,42 eV. Diamant, een perfecte isolator, rekt uit tot 5,5 eV. De grootte van deze opening bepaalt hoe gemakkelijk stroom vloeit.

In een zuivere halfgeleider raken elektronen gevangen bij lage temperaturen. Ze zitten in de hun toegewezen banden en zijn nutteloos voor het geleiden van elektriciteit. Warmte verandert dat. Thermische trillingen kunnen covalente bindingen verbreken en elektronen vrijmaken om elektriciteit te transporteren. Maar het vrijgeven van een elektron laat een gat achter.

Deze vacature is een ‘gat’.

Gaten gedragen zich als fictieve deeltjes met een positieve lading. Ze bewegen in de tegenovergestelde richting van de elektronen. Wanneer je een elektrisch veld aanlegt, bewegen zowel vrije elektronen in de geleidingsband als gaten in de valentieband door het kristal. Deze dubbele beweging creëert stroom. Geleidbaarheid hangt van twee dingen af: de dichtheid van deze ladingsdragers en hun mobiliteit.

In een intrinsieke halfgeleider is het aantal vrije elektronen gelijk aan het aantal gaten. Ze bewegen echter niet met dezelfde snelheid. De elektronenmobiliteit is doorgaans hoger. Neem het intrinsieke silicium bij kamertemperatuur. Elektronen zoeven mee met een snelheid van 1.500 cm²/V·s. Gaten blijven achter bij 500 cm²/V·s. Over het algemeen neemt de mobiliteit voor beide af als de temperatuur stijgt.

Zuiver silicium geleidt slecht bij kamertemperatuur. Om dit op te lossen, gebruiken fabrikanten het. Ze introduceren onzuiverheden van ongeveer één deel per miljoen. Hierdoor ontstaat een extrinsieke halfgeleider. Doping verhoogt de geleidbaarheid, hoewel het de mobiliteit enigszins vermindert.

Materialen van het n-type en p-type maken

Doping werkt door het uitwisselen van atomen.

Wanneer je een siliciumatoom vervangt door een vijfwaardig atoom, zoals arseen, binden vier van de vijf buitenste elektronen zich met aangrenzende siliciumatomen. Het vijfde elektron is vrij. Het sluit zich aan bij de geleidingsband. Hierdoor ontstaat een n-type halfgeleider. Arseen is een donor. Het doneert elektronen.

Als je silicium vervangt door een driewaardig atoom zoals boor, heeft het slechts drie buitenste elektronen. Er is een vierde nodig om stabiele covalente bindingen te vormen. Het steelt een elektron van een nabijgelegen binding. Hierdoor ontstaat er een gat in de valentieband. Hierdoor ontstaat een p-type halfgeleider. Borium fungeert als acceptor.

P-n-kruising

Waar n-type en p-type materialen elkaar ontmoeten, gebeurt er iets interessants.

Diode-effect en junctiedoorslag

Wanneer het onzuiverheidstype in het enkele kristal plotseling verandert van p-type (acceptoren) naar n-type (donoren), wordt een p-n-overgang gevormd. Dit is waar de magie gebeurt. Aan de P-kant zijn de gaten de dominante ladingsdragers, de zogenaamde meerderheidsdragers. Sommige thermisch gegenereerde elektronen blijven daar ook en fungeren als minderheidsdragers. De N-kant draait het script om: elektronen domineren, terwijl gaten in de minderheid zijn.

De uitputtingslaag bevindt zich direct in de interface. Vrije ladingsdragers zijn uit dit gebied verwijderd, waardoor het knooppunt effectief in een isolator is omgezet. Het is een dode zone totdat een externe spanning de zaken op gang brengt.

Rectificatie: Hoe stroom in één richting vloeit

De bepalende eigenschap van een p-n-overgang is rectificatie. Hierdoor kan de stroom gemakkelijk in de ene richting stromen terwijl deze in de andere richting wordt geblokkeerd. Kijk naar de stroom-spanningscurve van een silicium p-n-overgang : deze is niet lineair. Het is koppig.

Als je een voorwaartse voorspanning aanbrengt – positieve spanning aan de p-kant, negatief aan de n-kant – stort de barrière in. De meeste luchtvaartmaatschappijen haasten zich door het kruispunt. Er vloeit een grote stroom. Gewoon.

Omgekeerde bias? Totale tegenpolen trekken elkaar aan, maar in dit geval stoten ze elkaar af. De ladingsdragers bewegen zich weg van de junctie en vergroten de uitputtingslaag. Er sluipt slechts een kleine lekstroom doorheen. Het is te verwaarlozen. Totdat het niet meer zo is.

Doorslagspanning begrijpen

Voeg de tegengestelde bias en de lekstroomconstante toe. Dat wil zeggen, totdat u een kritieke drempel bereikt. Het kruispunt stort in. De stroom neemt plotseling toe.

Deze knoopstoring is vaak onschadelijk als u de stroomdissipatie beheert. Zorg ervoor dat het niet te heet wordt, anders overleeft de diode. Het is geen mislukking; dat is de limiet.

De voorwaartse spanning die nodig is om een ​​p-n-overgang te initiëren, is doorgaans minder dan één volt. Maar omgekeerde doorslagspanning? Het varieert enorm. In sommige apparaten minder dan een volt. Duizenden volt voor anderen. De onzuiverheidsconcentratie en apparaatparameters bepalen waar deze lijn wordt getrokken.

Waarom dit belangrijk is

Je zou kunnen denken dat p-n-overgangen slechts abstracte natuurkunde zijn. Dat zijn ze niet. Ze vormen de basis van moderne elektronica. Hoewel er complexere structuren bestaan, zoals p-n-p – en n-p-n -transistors, zijn ze allemaal gebaseerd op het basisgedrag van een basis-p-n-overgang.

Zonder deze eenrichtingsklep is er geen rectificatie. Er is geen regelgeving. Je krijgt geen geïntegreerde circuits die alles van stroom voorzien, van de telefoon tot het elektriciteitsnet. Het is een eenvoudige structuur. Scherpe grens. Maar het verandert alles.

We verleggen nog steeds de grenzen van hoe dun we deze lagen kunnen maken, hoe snel ze kunnen schakelen en hoeveel spanning ze kunnen weerstaan ​​voordat ze breken. De fysica is niet veranderd, maar de toepassingen breiden zich voortdurend uit. Waar zal de volgende doorbraak vandaan komen?

попередня статтяLanglevende dieren: welke wezens trotseren het ouder worden en waarom dat ertoe doet
наступна статтяBeste historische films om te bekijken: van epische oorlogen tot waargebeurde verhalen