De #ScientificRevolution: hoe het het oude Griekenland verliet en overging naar de moderne wetenschap
Al bijna 2000 jaar bekijkt de westerse wereld de natuur door de lens van Aristoteles. Als je wilde weten waarom de appel viel, vroeg je naar de ‘natuurlijke plaats’ van de appel. Als je de sterren wilde begrijpen, moest je je toevlucht nemen tot de complexe geometrische modellen van Ptolemaeus. Het is een systeem dat gebaseerd is op autoriteit en abstracte filosofie, niet op observatie. En van de 16e tot de 17e eeuw brokkelde dit raamwerk af. De Wetenschappelijke Revolutie heeft niet alleen de bestaande regels aangepast. Het heeft hen veranderd. Het gooide het regelboek het raam uit.
Dit was geen langzaam proces naar duidelijkheid. Het was een gewelddadige en intellectuele breuk. Denkers als Copernicus, Galileo en Newton ontdekten niet alleen nieuwe feiten. Ze veranderden de manier waarop mensen met de werkelijkheid omgaan. Ze begonnen zich af te vragen hoe de natuur werkelijk werkt, in plaats van zich af te vragen waarom zij zich gedraagt volgens oude metafysische regels.
Van idee naar systeem
De veranderingen zijn duidelijk. De Grieken geloofden dat de natuur een doelgericht en bewust organisch wezen is. Een nieuw perspectief? De natuur is een machine. Een universum als een uurwerk.
Met deze wetenschappelijke revolutie werden kwalitatieve beschrijvingen vervangen door kwantitatieve precisie. Er kan niet langer worden gezegd dat de steen viel omdat de mens naar de aarde verlangt. Snelheid, versnelling en kracht moeten worden berekend. Het vereist abstract redeneren en wiskundige precisie. Het doel verschuift van het begrijpen van de aard van de dingen naar het experimenteel voorspellen van hun gedrag.
Waarom is dit vandaag de dag belangrijk? Want elke keer dat we afhankelijk zijn van een GPS, een smartphone gebruiken of een vaccin krijgen, kunnen we profiteren van deze vierhonderd jaar oude doorbraak. We leven in het tijdperk van gemechaniseerde natuurmodellen. Wij vertrouwen op data, niet op dogma’s. Wij vertrouwen het experiment boven de keizer.
De geboorte van de experimentele en onderzoeksmethode
De oude bewustwordingsmethode was gebaseerd op een logische keten die begon met aannames. De nieuwe aanpak begint met de te testen vraag. Deze experimentele wetenschappelijke methode is de grote gelijkmaker. Wie je bent of wat je titel was, doet er niet toe. Als het bewijsmateriaal de theorie tegenspreekt, is uw theorie gebrekkig.
De nadruk op kwantitatief denken betekent dat de natuur kan worden gemeten, in kaart gebracht en gemanipuleerd. Het verandert het verkennen van de wereld in een technisch probleem. Als het plan eenmaal is gemaakt, kan het worden verbeterd.
Deze revolutie ruilt niet zomaar het ene feit in voor het andere. Het gaat over de manier waarop we over de wereld denken. We stopten met zoeken naar betekenis in planetaire bewegingen en gingen op zoek naar vergelijkingen om ze te verklaren. Als gevolg hiervan is de wereld minder raadselachtig en gemakkelijker te begrijpen.
We gebruiken nog steeds deze machinemetafoor. We noemen het lichaam een biologische motor. Wij zien ecosystemen als complexe systemen die beheer vereisen. Dit perspectief geeft ons grote kracht. Tegelijkertijd is de kennis van wat we in de wereld doen, die is veranderd in versnellingen en hefbomen, een grote last voor ons.
Het Griekse perspectief is niet geheel verdwenen. Het blijft in onze gedachten en fluistert dat de natuur een ziel heeft. Het model van de machine heeft echter gewonnen. Daarom lees je dit op een scherm, dat wordt bestuurd door een elektron dat aan voorspelbare wetten gehoorzaamt. Dit is de reden waarom we een rover op Mars kunnen landen. Dit is de reden dat we weten dat de aarde niet het centrum van alles is.
