Misja Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) JUICE uchwyciła oszałamiające zjawisko: międzygwiazdową kometę 3I/ATLAS wyrzucającą w przestrzeń kosmiczną niesamowitą ilość wody – wystarczającą do napełnienia 70 basenów olimpijskich dziennie.
Odkrycie zapewnia astronomom rzadką „kapsułę czasu” z innego układu gwiezdnego, umożliwiającą im bezpośrednie badanie chemicznych „cegiełek”, które istniały miliardy lat przed powstaniem naszego Słońca.
Rzadkie spotkanie w kosmosie
3I/ATLAS nie jest mieszkańcem naszego Układu Słonecznego. To dopiero trzeci obiekt międzygwiezdny kiedykolwiek widziany w naszym kosmicznym regionie. Chociaż większość komet pochodzi z naszego układu, podobni międzygwiazdowi goście przybywają z odległych światów gwiezdnych, niosąc ze sobą unikalne sygnatury chemiczne swoich macierzystych planet.
Odkrycia dokonał w listopadzie 2025 roku sonda Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE), która obecnie znajduje się w drodze do Jowisza. Wykorzystując swój zaawansowany zestaw instrumentów – w szczególności spektrometr MAJIS i kamerę JANUS – misja była w stanie przeanalizować skład komety przechodzącej przez nasz układ.
Mechanika wyrzutu
Gdy 3I/ATLAS zbliżył się do Słońca, promieniowanie słoneczne zaczęło podgrzewać jego lodowe jądro. To zapoczątkowało proces znany jako sublimacja, podczas którego stały lód zamienia się bezpośrednio w gaz, omijając fazę ciekłą.
Podczas gdy wszystkie komety zachowują się w podobny sposób, tworząc charakterystyczną komę (futrzastą atmosferę) i warkocz, 3I/ATLAS wykazała nieoczekiwanie wysoki poziom jasności i aktywności.
Najważniejsze wnioski z danych:
- Skala zjawiska: Kometa wyrzuca około dwóch ton materii na sekundę.
- Skład chemiczny: Instrument MAJIS wykrył intensywne promieniowanie podczerwone pochodzące z pary wodnej i dwutlenku węgla.
- Głębokie zbiorniki: Naukowcy uważają, że te „substancje lotne” – substancje, które łatwo odparowują – zostały zakopane głęboko pod powierzchnią komety i nagle uwolnione po przejściu przez najbliższy punkt Słońca (peryhelium ).
Dlaczego jest to ważne dla planetologii?
Możliwość wykrycia tych specyficznych cząsteczek to nie tylko triumf inżynierii; to okno na historię wszechświata.
Ponieważ 3I/ATLAS powstał wokół innej gwiazdy, jego skład chemiczny służy jako plan powstawania planet w innych częściach galaktyki. Badając stosunek wody do dwutlenku węgla w obiekcie międzygwiazdowym, badacze mogą lepiej zrozumieć, czy „składniki” życia – takie jak woda i związki organiczne – są powszechne w całym kosmosie, czy też występują wyłącznie w naszym Układzie Słonecznym.
„Dane MAJIS pozwolą nam lepiej zrozumieć właściwości fizyczne i chemiczne materiałów, które powstały wokół innej gwiazdy miliardy lat temu” – powiedział Giuseppe Piccioni z Narodowego Instytutu Astrofizyki (INAF).
Wniosek
Obserwując potężny wyrzut wody i gazu z 3I/ATLAS, naukowcy zyskali bezprecedensowe możliwości badania ewolucji chemicznej odległych układów gwiezdnych i uniwersalnych podstaw powstawania planet.
