Voor velen is ochtendmisselijkheid een routinematig, zij het onaangenaam onderdeel van de zwangerschap. Voor een aanzienlijke minderheid escaleert het echter tot een slopende medische crisis. Een baanbrekend genetisch onderzoek heeft nu de belangrijkste biologische oorzaken achter hyperemesis gravidarum (HG) geïdentificeerd – een extreme vorm van misselijkheid en braken die kan leiden tot ondervoeding, uitdroging en ziekenhuisopname.
Hyperemesis Gravidarum (HG) begrijpen
Terwijl de meeste zwangere mensen lichte misselijkheid ervaren, heeft ongeveer 10,8% last van HG. Deze aandoening is veel meer dan ‘ochtendmisselijkheid’; het wordt gekenmerkt door braken dat zo ernstig is dat patiënten vaak geen voedsel of vloeistoffen binnen kunnen houden.
Tot nu toe ontbrak het de medische gemeenschap aan door de FDA goedgekeurde behandelingen specifiek voor HG, en de onderliggende oorzaak bleef onderwerp van discussie. Eerdere theorieën suggereerden dat pieken in zwangerschapshormonen – met name hCG (humaan choriongonadotrofine) en oestrogeen – de boosdoeners waren. Dit nieuwe onderzoek verschuift echter de focus naar een ander biologisch pad.
De GDF15-verbinding
De studie, gepubliceerd in het tijdschrift Nature Genetics, wijst op het GDF15-gen als de belangrijkste oorzaak van de aandoening.
Uit het onderzoek, geleid door Marlena Fejzo van de Keck School of Medicine aan de Universiteit van Zuid-Californië, bleek dat specifieke mutaties in het GDF15-gen het risico op HG aanzienlijk verhogen. In sommige gevallen kan een enkele zeldzame mutatie het risico van een persoon vertienvoudigen.
Belangrijkste bevindingen van het onderzoek:
- Een universele driver: Door het analyseren van de genomen van bijna 11.000 mensen met HG en 420.000 zonder HG, ontdekten onderzoekers dat het GDF15-signaal consistent bleef in diverse populaties, waaronder die van Europese, Aziatische, Afrikaanse en Latino-afkomst.
- Beyond Hormones: De studie vond geen genetische link met hCG of oestrogeen, waardoor het wetenschappelijke gesprek effectief afleidde van de oude ‘hormoongevoeligheids’-theorie.
- Een complex web van genen: Naast GDF15 identificeerde het team negen andere genen die verband houden met HG, wat erop wijst dat de aandoening een complexe ziekte met meerdere ziektebeelden is.
Nieuwe grenzen in de behandeling
De identificatie van deze genen opent de deur naar gerichte farmaceutische interventies. Een van de meest intrigerende ontdekkingen betreft het TCF7L2-gen, dat een bekende risicofactor is voor diabetes type 2 en GLP-1 reguleert – hetzelfde hormoon waar populaire afslankmedicijnen als Ozempic en Wegovy op gericht zijn.
Dit verband suggereert dat de biologische mechanismen die de eetlust en insuline reguleren een cruciale rol kunnen spelen in de manier waarop het lichaam reageert tijdens de zwangerschap. Andere geïdentificeerde genen zijn gekoppeld aan:
– Regulering van de eetlust en verspillingssyndromen.
– Leren en geheugen, waarvan onderzoekers denken dat ze van invloed kunnen zijn op de extreme voedselaversie die vaak voorkomt bij HG-patiënten.
Vooruitkijken: klinische onderzoeken
De ontdekking evolueert snel van het laboratorium naar klinische toepassing. Deze zomer willen onderzoekers een proef starten met metformine, een medicijn dat doorgaans wordt gebruikt voor diabetes. Omdat metformine de GDF15 verhoogt, zal de studie testen of toediening ervan aan patiënten vóór de conceptie hen kan “desensibiliseren” voor het hormoon, waardoor mogelijk het optreden van ernstige misselijkheid kan worden voorkomen voordat deze begint.
“Het zal nuttig zijn bij het verkennen van nieuwe mogelijkheden voor therapieën en het onderzoeken van manieren om HG in de toekomst beter te voorspellen, diagnosticeren, behandelen en mogelijk te voorkomen.” — Marlena Fejzo, hoofdonderzoeker
Conclusie
Door GDF15 aan te wijzen als een centrale aanjager van hyperemesis gravidarum, transformeert deze studie ons begrip van de aandoening van een vage hormonale gevoeligheid naar een specifieke, genetisch gestuurde aandoening, waardoor de weg wordt vrijgemaakt voor de eerste gerichte medische behandelingen voor HG.
